Hisse Senedi Nedir, Nasıl Alınır?

Hisse Senedi Nedir?

Hisse senedi; anonim şirketlerin sermayesinin eşit parçalara bölünmüş her bir payını temsil eden ve sahibine o şirkette ortaklık hakkı veren sermaye piyasası aracıdır. Pay senedi olarak da adlandırılır. Hisse senedini satın alan yatırımcı, şirketin alacaklısı değil ortağı olur.

Her şirket hisse senedi ihraç edemez. Bu yetki kanunla sınırlandırılmıştır ve halka açık şirketlerin payları Borsa İstanbul’da işlem görür. Türkiye’de paylar fiziki kâğıt olarak değil, Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde kayden (elektronik olarak) tutulur.

Hisse senedi sahibine hangi hakları verir?

• Kâr payı (temettü) hakkı — şirket kâr dağıtmaya karar verirse pay oranında gelir elde etme hakkı.
• Oy hakkı — genel kurulda şirket kararlarına katılma hakkı.
• Rüçhan hakkı — sermaye artırımında yeni payları öncelikli alma hakkı.
• Tasfiye bakiyesine katılma hakkı — şirketin kapanması hâlinde kalan varlıktan pay alma hakkı.
• Bilgi alma hakkı — şirket faaliyetleri hakkında kamuya açıklanan bilgilere erişim.

Hisse senedinin mantığı nedir?

Mantık, bir şirketin büyümesine küçük bir pay ile ortak olmaktır. Yatırımcı iki kaynaktan getiri elde edebilir: payın değerindeki artış ve şirketin dağıttığı kâr payı. Buna karşılık ortaklık, şirketin zararına da ortak olmak anlamına gelir; pay senedinde anapara garantisi bulunmaz.

Hisse senedinde hangi riskler vardır?

• Piyasa riski. Payın değeri şirketten bağımsız genel piyasa hareketleriyle de düşebilir.
• Şirket riski. Tek bir şirkete bağlı olduğu için o şirkete özgü olumsuzluklar doğrudan yansır.
• Likidite riski. İşlem hacmi düşük paylarda istenen fiyattan alıcı veya satıcı bulunamayabilir.
• Temettü belirsizliği. Kâr payı dağıtımı şirketin kararına bağlıdır; her yıl dağıtım yapılacağının güvencesi yoktur.

Hisse Senedi Türleri Nelerdir?

Hisse Senedi Nasıl Alınır?

Hisse senedi beş adımda alınır: SPK yetkili bir yatırım kuruluşunda hesap açılır, uygunluk testi tamamlanır, hesaba nakit aktarılır, alınacak payın kodu ve lot adedi girilerek emir iletilir ve emir seans içinde eşleştiğinde pay hesaba geçer.

1. Yetkili kurumda hesap açın. Banka veya aracı kurumun SPK yetkisi olduğunu doğrulayın; SPK yetkili kuruluşlar listesi kurumun sitesinden ve spk.gov.tr üzerinden kontrol edilebilir.

2. Uygunluk testini tamamlayın. Risk profilinizi ölçen bu test, hangi ürünlere erişebileceğinizi belirler.

3. Hesabınıza nakit aktarın. Alım emri için hesapta yeterli bakiye bulunmalıdır.

4. Emri iletin. Payın borsa kodunu, lot adedini ve emir tipini (piyasa ya da limit) girin. Limit emirde fiyatı siz belirlersiniz, piyasa emrinde işlem en iyi mevcut fiyattan gerçekleşir.

5. Gerçekleşmeyi takip edin. Emir eşleştiğinde pay hesabınıza geçer ve portföyünüzde görünür.

Hisse senedi nereden alınır?

Yalnızca SPK’dan yetki almış yatırım kuruluşları üzerinden: bankaların yatırım birimleri ve aracı kurumlar. Portföy yönetim şirketleri doğrudan hisse senedi alım satımına aracılık etmez; bu şirketler yatırım fonu kurar, yönetir ve bireysel portföy yönetimi hizmeti sunar. Kurumun yetkili olup olmadığını doğrulamanın en güvenilir yolu, SPK’nın yayımladığı yetkili kuruluşlar listesine bakmaktır.

Emir tipleri nelerdir?

İki temel emir tipi vardır. Limit emirde alım veya satım yapmak istediğiniz fiyatı siz belirlersiniz; emir ancak o fiyat oluştuğunda gerçekleşir, oluşmazsa bekler. Piyasa emrinde fiyat belirtmezsiniz ve işlem, o anda karşı tarafta bulunan en iyi fiyattan gerçekleşir. Limit emir fiyat kontrolü, piyasa emri gerçekleşme kesinliği sağlar; hangisinin uygun olduğu işlemin aciliyetine bağlıdır.

Lot ne demek, en az kaç adet alınabilir?

Borsa İstanbul’da işlem birimi lottur ve 1 lot 1 adet paya karşılık gelir. Dolayısıyla teorik olarak tek bir pay bile alınabilir; pratikte alt sınırı belirleyen unsur, işlem başına uygulanan asgari komisyon tutarıdır.

İşlem saatleri nedir, hafta sonu hisse senedi alınabilir mi?

Borsa İstanbul Pay Piyasası yalnızca iş günlerinde açıktır; hafta sonları ve resmî tatillerde işlem yapılmaz. Bu günlerde iletilen emirler bekletilir ve ilk iş gününün açılışında sisteme girer. Seans saatleri Borsa İstanbul tarafından belirlenir ve değişebileceği için işlem öncesinde kurumunuzun güncel takvimini kontrol etmeniz önerilir.

Satılan Hisse Senedi Ne Zaman Hesaba Geçer?

Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda takas süresi T+2’dir. Yani satış işleminin yapıldığı gün T sayılır ve tutar, işlemi izleyen ikinci iş gününde kullanılabilir hâle gelir. Hafta sonları ve resmî tatiller iş günü sayılmaz; bu nedenle hafta sonuna denk gelen işlemlerde süre takvim olarak uzar.

Tablo resmî tatil bulunmayan haftalar içindir. Tatil günlerinde süre bir iş günü daha uzar. Bazı kurumlar satış tutarını takas öncesinde kullandırabilir; bu uygulama kuruma göre değişir.

Hisse Senedinde Maliyetler ve Vergi

İki maliyet kalemi vardır. Aracılık komisyonu, işlem hacmi üzerinden binde olarak hesaplanır ve kurumdan kuruma değişir; çoğu kurumda bir de işlem başına asgari komisyon tutarı bulunur. Ayrıca komisyon üzerinden BSMV alınır.

Vergi tarafında ise Borsa İstanbul’da işlem gören payların alım satım kazancında gerçek kişiler için tevkifat oranı %0’dır. Şirketin dağıttığı kâr payı üzerinden ise dağıtımı yapan kurum tarafından stopaj yapılır. Vergi mevzuatı sık değiştiği için güncel oranların Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarından teyit edilmesi önerilir.

Doğrudan Hisse Senedi mi, Hisse Senedi Fonu mu?

İkisi birbirinin alternatifi değildir. Kendi araştırmasını yapmak ve tek tek şirket seçmek isteyen yatırımcı için doğrudan pay; şirket seçimini ve katılım uygunluk takibini profesyonele bırakmak isteyen yatırımcı için hisse senedi fonu daha uygun olabilir.

Destek Portföy Uzmanları

Kıdemli Portföy Yöneticileri

Sermaye piyasalarında uzun yıllara dayanan tecrübeye sahip kıdemli portföy yöneticilerimiz, Türkiye'nin saygın üniversitelerinden mezun uzman kadrosuyla hizmet vermektedir. Sabit getirili varlıklar, çoklu varlık stratejileri, para piyasası ve borçlanma araçları fonlarında uzmanlaşan ekibimiz; yatırımlarınızı en verimli stratejilerle yönetmektedir.